Ongewenste bezoek in de Lelystadse wijk Bastion. Ratten jagen de bewoners de stuipen op het lijf. Een vrouw zegt in haar slaap gebeten te zijn, haar buurvrouw kwam een joekel tegen in de tuin: ,,Ik noem ‘m Japie.’’

Ze slaapt slecht sinds ze drie weken geleden ‘s nachts werd bezocht door een rat, zegt Mia Graaf. ,,Bij elk geluidje denk ik: het zal toch niet?’’ In die bewuste nacht werd ze wakker en voelde ze dat er bloed op haar wang zat. Ze deed de lichten aan en zag tot haar grote schrik een rat (,,Ik weet het zeker’’) richting de keuken lopen. ,,Verschrikkelijk’’, verzucht Graaf. ,,Dat verwacht je toch niet?’’

Ze zette de achterdeur open en even later verliet het knaagdier haar woning. Graaf deed de rest van de nacht geen oog meer dicht en ligt sindsdien vaak wakker. ,,Ik weet dat ‘ie niet meer binnen kan komen, maar toch’’. Het dier is via een verwarmingskast in haar woning gekomen, zegt ze. ,,Daar zat een gat en dat is dichtgemaakt.’’ Ze rilt. ,,Als ik er nog aan denk...’’

Ze is niet de enige in Woonblok 8 die recent oog in oog stond met een rat. Maria Wierenga, een paar deuren verder, kneep zichzelf in de arm toen ze een doos door de tuin zag ‘lopen’. ,,Ik dacht: ik ben toch niet getikt?’’ Er bleek een ‘enorme’ rat onder te zitten. ,,Ik had ‘m eerder die dag ook al gezien en maakte er toen een foto van. Ik noem ‘m Japie. Ik probeer er maar een geintje van te maken, maar leuk is het niet. Ik had vaak mijn achterdeur open staan, nou, dat is voorbij. Het idee alleen al dat ‘ie binnenkomt’’.

Een blok verder is de situatie minder urgent, al zijn ratten daar niet onbekend. ,,Zo’n twee jaar geleden zei mijn vrouw: wat een leuke muisjes in de tuin’’, vertelt een oudere man. ,,Ik zei: dat zijn ratten. Ik zag het aan de staarten. Sindsdien strooien we niet meer met vogelzaad. Daar komen ze op af’’.

De beheerder van de woningen in blok 8, Burg & De Heer, heeft na de meldingen van de bewoners contact opgenomen met de GGD en de gemeente. Laatstgenoemde heeft een ongediertebestrijder ingeschakeld. Graaf: ,,Ze hebben vorige week gif in de kruipruimten gestrooid, volgende week komen ze terug. Ik vroeg: gaat een dooie rat niet stinken? Maar ze zeiden dat ratten op de vlucht slaan van het gif. Ik hoop maar dat het probleem zich niet verplaatst’’.

Bizar en raar. Medewerker Rob Zeinstra van Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) kijkt vreemd op van het verhaal van Mia Graaf, die zegt door een rat in haar wang te zijn gebeten terwijl ze lag te slapen.

,,Ik vind het een bizar verhaal, een rat die een mens in de wang bijt. Ik heb het in elk geval niet eerder gehoord. Daar moet iets aan de hand zijn’’, reageert Rob Zeinstra. ,,Ratten zijn de opruimers van de natuur. Overal waar voedsel is, zijn ratten. Ze eten, drinken en hebben een schuilplek nodig. Net als wij mensen. Ik ken de situatie in Lelystad niet maar ik denk dat daar een voedselbron is, blijkbaar is daar voldoende eten voor handen.’’

Volgens de woordvoerder van het adviescentrum dierenplagen creëren de mensen het probleem. ,,Door voedsel achter te laten. Scholieren die in het park hun boterhammen weggooien, restaurants die hun afval niet goed verpakken, eendjes en vogels die worden gevoerd: het trekt ratten aan.’’

Van een plaag is geen sprake, het aantal ratten in ons land is al jaren hetzelfde. ,,Op sommige plekken, vaak in steden, komen ze meer voor.’’ Het is ook niet zo dat er in de zomer meer ratten zijn dan in andere seizoenen. ,,In deze tijd van het jaar merk je ze meer op omdat je vaker buiten bent.’’ Eenmaal in de buurt, kan het snel gaan met de ratten. ,,Als de omstandigheden gunstig zijn en er voldoende te eten is, gaat het hard. Een vrouwtjesrat krijgt gemiddeld 6 tot 7 jongen. En vanaf drie maanden kunnen die jonge ratten zich weer voortplanten. En als je dan bedenkt dat een rat twee tot drie jaar oud kan worden, dan kan de populatie snel groeien.’’

Heeft Zeinstra een advies? ,,Zorg dat je je afval goed opruimt, laat geen voedsel achter. Het mooiste is als er geen aanbod is. Ratten zijn overlevingskunstenaars, ze zijn slim en sterk. Als je ze anders zou bekijken, kun je zeggen dat het eigenlijk hartstikke leuke diertjes zijn.’’
Foto