Rondlopen met pijn aan je gebit en uren moeten reizen voor een arts. Door beleid van de Taliban belanden Afghaanse vrouwen in steeds wanhopigere situaties om medische hulp te krijgen, blijkt uit onderzoek van The Guardian en Zan Times.

De 37-jarige Farida (niet haar echte naam) uit de westelijke stad Herat zat midden in een behandeling bij de tandarts vanwege pijn aan haar tanden, toen ze plots werd weggestuurd, vertelt ze aan The Guardian. "We kunnen je niet helpen. Ga naar huis, we bellen je zelf wel weer", was de boodschap. Ze loopt drie maanden later nog altijd met pijn rond.

Toen ze navraag deed, hoorde ze dat mannelijke tandartsen geen vrouwen meer mogen behandelen. Hoewel er geen officieel aangekondigd verbod is, lijkt de regel zich over heel Afghanistan te verspreiden. Dat schrijft The Guardian op basis van eigen onderzoek en interviews samen met het Afghaanse door vrouwen geleide nieuwsplatform Zan Times.

Tandartsen vertellen dat veiligheidstroepen van de Taliban invallen doen bij klinieken en mannelijke artsen waarschuwen om vrouwen niet te behandelen. Doen ze dat toch, dan zouden ze een gevangenisstraf riskeren.

Bij sommige praktijken staat iemand buiten op de uitkijk om te waarschuwen als er Talibanstrijders in de buurt zijn, vertelt een tandartsassistente uit het oosten van Afghanistan.

De medische zorg voor vrouwen staat sinds de machtsovername van de Taliban in 2021 onder druk. Door wegvallende internationale investeringen in ontwikkelingssamenwerking sluiten in hoog tempo klinieken van hulporganisaties. Dat zijn juist plekken waar vrouwen voor zorg terecht kunnen. Hulporganisatie Care liet bijvoorbeeld weten dit jaar 30 klinieken in Afghanistan te moeten sluiten vanwege geldgebrek.

Ook in ziekenhuizen lijken de regels in de meeste provincies aangescherpt. Mannelijke artsen zouden vrouwelijke patiënten niet mogen onderzoeken of aanraken, ook niet bij spoed. "Het maakt niet uit hoe kritiek de toestand is", vertelt een anonieme arts. Er moet een mannelijk familielid bij aanwezig zijn, maar ook dat lijkt in de praktijk niet altijd meer te helpen.

In de noordelijke provincie Balch zou het sinds mei zelfs verboden zijn in ziekenhuizen om vrouwelijke patiënten bij hun eigen naam te noemen, schrijft The Guardian. Op dossiers staat daarom vaak 'Bibi', wat vrouw betekent.

Omdat er nauwelijks nog vrouwelijke artsen zijn, maakt het onofficiële verbod het vrouwen nog moeilijker om hulp te krijgen. Sinds eind 2024 mogen vrouwen in Afghanistan geen medische opleiding meer volgen en mogen ziekenhuizen ook geen nieuwe vrouwelijke artsen of verpleegkundigen aannemen.

"Hoe kunnen ze in een stad waar geen enkele vrouwelijke arts te vinden is, zoveel beperkingen opleggen?", vraagt een vrouw zich wanhopig af over het beleid van de Taliban. 'Mensenlevens zijn voor hen totaal niet belangrijk."