Vliegtuigkerkhoven in de Verenigde Staten zijn plotseling in trek bij de Apple’s, Meta’s en Googles van deze wereld. Nu datacenters op zoek zijn naar generatoren voor de energievoorziening, zijn vliegtuigmotoren ineens superaantrekkelijk, al zijn ze voor de luchtvaart verouderd.

Iedereen kent de even indrukwekkende als surrealistische beelden van de vliegtuigkerkhoven van de Amerikaanse luchtmacht. Toestellen die uit de vaart zijn genomen, worden in de woestijn geparkeerd, de kwetsbare onderdelen stevig ingepakt met wit folie, om te beschermen wat in de toekomst wellicht nog nodig is.

Die aanpak is afkomstig uit de Koude Oorlog, waarbij de luchtmacht liever oude vliegtuigen achter de hand had dan ze te vernietigen - je wist nooit of je ze tegen de Sovjet-Unie nog een keertje nodig had. Vanwege die spaarzaamheid staan er nu duizenden vliegtuigen in de zon te bakken, bijvoorbeeld in de Sonoran-woestijn in Arizona, waar zo'n 4.000 afgedankte toestellen staan opgesteld.
Foto

Daar is ineens een enorme bedrijvigheid op gang gekomen, meldt de New York Times. Meerdere bedrijven zijn als aasgieren op de toestellen neergestreken, waarbij ze per toestel netjes de straalmotoren verwijderen en afvoeren.

De plotselinge aandacht voor motoren die misschien wel decennia niet gedraaid hebben, ligt in de huidige hype rond AI. De datacenters die nodig zijn om de rekenkracht te leveren die nodig is om jou een boodschappenlijstje te laten maken voor een week, gebruiken grote hoeveelheden elektriciteit. En die moeten ze in toenemende mate zelf opwekken. De centrale overheid (lees: Donald Trump) besloot namelijk dat de energienetwerken niet teveel belast mochten worden, ook om de prijs voor consumenten redelijk te houden, en dat nieuwe datacenters daarom dus hun stroom zelf moesten gaan genereren.

Dat was in augustus. Sindsdien staan de 'boneyards' met vliegtuigen vol in de belangstelling, en worden stokoude straaljagers vakkundig van hun motoren ontdaan. Een logische exercitie, als je het op een Excel-sheet uitrekent: met de motoren van de 4.000 straaljagers in de Sonoran-woestijn kan, nadat ze tot turbine zijn omgebouwd, zo'n 40.000 megawattuur aan stroom worden opgewekt, meer dan de totale capaciteit van de staat Arizona. Eén motor van een vliegtuig vergelijkbaar met een Boeing 747 levert vijftig megawatt, oftewel stroom voor 15.000 huishoudens.

Daarmee zijn de voordelen duidelijk, vanuit het perspectief van de eigenaren van de datacenters. Waar veel minder rekening mee wordt gehouden is dat de omgebouwde motoren nog steeds vliegtuigmotoren zijn als ze als turbine worden gebruikt: de uitstoot is óók die van oude vliegtuigen.