Een oud schandaal rond een mysterieuze berg contant geld, verstopt in een bankstel, kan de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa alsnog de kop kosten. Het Zuid-Afrikaanse hof heeft nu jaren later de weg vrijgemaakt voor een afzettingsprocedure. Ramaphosa zelf weigert op te stappen.

De zaak draait om een inbraak in februari 2020 bij een privéranch van Ramaphosa. Daarbij werd een grote som aan contant geld gestolen. Het geld zat verstopt in een bank.

De 73-jarige president beweert tot op de dag van vandaag dat hij het geld heeft verdiend met de handel in vee en wild. Ook zou volgens hem niet 4 miljoen dollar, zoals werd onthuld, maar 580.000 dollar zijn gestolen.

Niet alleen het bedrag en de schuilplek, maar ook de afhandeling van de kwestie (later omgedoopt tot 'farm gate') riep al snel de nodige vragen op. Ramaphosa schakelde niet de politie in, maar liet zijn eigen beveiligers de dieven opsporen. Bovendien kwam de zaak pas twee jaar later, in 2022, aan het licht omdat de president de zaak stilhield. Eenmaal onthuld, bleef hij alle vragen over de roof ontwijken.

Tot een afzettingsprocedure kwam het niet. Hoewel een onafhankelijke parlementaire commissie in een rapport tot de conclusie kwam dat Ramaphosa mogelijk ernstige overtredingen en wangedrag had begaan, stemde een meerderheid van het parlement tegen een afzettingsprocedure. Dat kon omdat de regeringspartij van Ramaphosa destijds een comfortabele meerderheid had in het parlement (een meerderheid die inmiddels is geslonken).

Maar de zaak blijft Ramaphosa achtervolgen. Het constitutioneel hof vernietigde afgelopen vrijdag het besluit om het rapport van de commissie te negeren, omdat dit in strijd is met de grondwet van Zuid-Afrika. Dat betekent dat een afzettingscommissie zich alsnog gaat buigen over de bevindingen. Dat maakt ruim zes jaar na de roof de weg vrij voor een formele afzettingsprocedure van de president.

Volgens Ramaphosa is het bewuste rapport slechts gebaseerd op geruchten, en zou het ongeldig moeten worden verklaard. De oppositie in het land vindt dat hij moet opstappen, maar de president weigert dat. "Ik blijf hier en neem geen ontslag", zei Ramaphosa gisteravond. Farm gate is extra pijnlijk voor de president omdat hij juist aan de macht kwam met de belofte om een einde te maken aan corruptie.

De top van Ramaphosa's partij, het ANC, zou vandaag bijeen komen vanwege de kwestie. Die vergadering is inmiddels verplaatst naar morgen. Dan moet allereerst blijken of Ramaphosa, die in juni 2024 werd verkozen voor een laatste termijn van vijf jaar, opnieuw voldoende steun krijgt van zijn partijgenoten om door te kunnen als leider van Zuid-Afrika.