Jongere volwassenen lijken mogelijk sneller biologisch te verouderen dan eerdere generaties. Dat blijkt uit nieuw internationaal onderzoek. Volgens de onderzoekers kan dat mogelijk ook meespelen bij de toename van kanker op jongere leeftijd. Verouderingsonderzoeker Peter de Keizer (UMC Utrecht) noemt de resultaten 'alarmerend'.

Het onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Medicine, analyseerde bloedmonsters en gezondheidsgegevens van ruim 164.000 volwassenen uit het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Daarbij werd gekeken naar zogenoemde biologische veroudering: niet het aantal levensjaren, maar de mate waarin het lichaam functioneel 'ouder' lijkt op basis van verschillende bloedwaarden en biomarkers.

"Je kalenderleeftijd is hoe oud je bent in jaren. Je biologische leeftijd zegt iets over hoe oud je lichaam daadwerkelijk is", legt verouderingsonderzoeker Peter De Keizer uit.

Volgens hem is het onderscheid tussen die twee al langer bekend, maar de uitkomsten van deze studie verrasten hem wel. "Dat mensen verschillend verouderen wisten we al wel, maar dat de verschillen tussen hele groepen in de tijd zó groot zouden zijn, had ik niet verwacht."

Uit het onderzoek blijkt dat jongere generaties gemiddeld een hogere biologische leeftijd hebben dan oudere generaties op dezelfde leeftijd. Dat betekent volgens de onderzoekers dat hun lichaam sneller 'slijt' dan dat van eerdere generaties.

Zo hadden mensen die eind jaren zestig en begin jaren zeventig zijn geboren gemiddeld een hogere biologische verouderingsscore dan mensen die begin jaren vijftig zijn geboren.

Volgens De Keizer is vooral de tweede conclusie uit het onderzoek opvallend. "Er werd altijd gedacht: hoe ouder je wordt, hoe groter de kans op kanker. We gingen ervan uit dat iemand die nu 50 is ongeveer dezelfde kans heeft om kanker te krijgen als iemand die vijftig jaar geleden 50 was. Dit onderzoek laat zien dat ook de biologische leeftijd daarin een rol speelt. En dat verschil tussen kalenderleeftijd en biologische leeftijd is de afgelopen zestig jaar steeds groter geworden."

Volgens hem betekent dat niet dat leeftijd geen rol meer speelt, maar wel dat de biologische leeftijd mogelijk een extra verklaring is voor de toename van kanker onder jongere mensen.

Ook blijkt uit het onderzoek dat mensen met een hogere biologische leeftijd vaker op jongere leeftijd kanker krijgen. Het gaat vooral om longkanker en kankersoorten in het spijsverteringsstelsel en de baarmoeder. Volgens de onderzoekers zou dat kunnen verklaren waarom sommige vormen van kanker steeds vaker voorkomen bij jongere generaties.

De onderzoekers wijzen daarbij op verschillende vormen van biologische veroudering, waaronder veroudering van het immuunsysteem. Dat speelt mogelijk een rol bij het ontstaan van kanker op jongere leeftijd, omdat een verzwakt immuunsysteem minder goed in staat is om afwijkende cellen op te ruimen.

Eerder werd veroudering van het immuunsysteem ook in andere contexten onderzocht, zoals na ernstige infecties, waarbij aanwijzingen zijn gevonden voor langdurige effecten op bijvoorbeeld longfunctie.

Sinds 1993 is het aantal kankergevallen in Groot-Brittannië twee keer zo snel gestegen onder mensen jonger dan 50 jaar als onder ouderen. Borst- en darmkanker komen het vaakst voor bij jongere volwassenen, maar ook eierstokkanker neemt toe. Jaarlijks krijgen in Groot-Brittannië ongeveer 10.000 meer mensen onder de 50 de diagnose kanker dan in de jaren negentig. Volgens de onderzoekers is een vergelijkbare trend ook in andere landen zichtbaar.

Toch benadrukken de onderzoekers dat er geen direct oorzakelijk verband is aangetoond. De Keizer waarschuwt daar ook voor. "Dit zijn zogenoemde cohortstudies. Je ziet verbanden, maar je kunt niet zeggen wat de oorzaak is", zegt hij.

"Het is een beetje alsof je ziet dat er meer mensen verdrinken op dagen dat het warm is. Dat betekent niet dat zwemmen de oorzaak is. Het kan ook gewoon zijn dat er op warme dagen meer mensen het water ingaan."

Volgens De Keizer past het onderzoek wel in wat wetenschappers al langer zien. "We weten al jaren dat leefstijl en onze omgeving invloed hebben op hoe ons lichaam veroudert."

Hij noemt onder meer sterk bewerkt voedsel, luchtvervuiling, stress en andere omgevingsfactoren als mogelijke oorzaken van schade aan cellen en chronische ontstekingen in het lichaam. Die kunnen op hun beurt weer bijdragen aan het ontstaan van kanker.

"Maar we moeten voorzichtig blijven met conclusies", benadrukt De Keizer. "Dit soort onderzoeken laten vooral verbanden zien. De precieze oorzaken moeten nog verder worden onderzocht."