Plantaardige ingrediënten in hamburgers, gehakt of rookworst zijn bezig aan een opmars in de supermarkt. De toevoeging van tuinbonen en kikkererwten in vlees kan oplopen tot 40 procent, blijkt uit een onderzoek van Foodvalley, een netwerk van innovatieve voedselbedrijven uit Wageningen. Dit is niet altijd duidelijk voor de consument.

De onderzoekers analyseerden 115 producten die vanaf 1 januari 2024 in de supermarkt liggen. Vooral gehakt, rookworst en hamburgers van het huismerk bevatten plantaardige toevoegingen zoals kikkererwten, aardappel en zeewier. Supermarktketen Jumbo loopt voorop in het toevoegen van plantaardige vervangers, gevolgd door Albert Heijn en Lidl.

De verklaring voor het 'verrijken' van vlees zit in de prijs, schrijft Foodvalley in het onderzoeksrapport. Supermarkten proberen zo de stijgende vleesprijs tegen te gaan. Een hybride product, waarbij vlees deels wordt vervangen door plantaardige ingrediënten, is per kilo gemiddeld 1,27 euro goedkoper.

De onderzoekers verwachten daarom dat het aantal hybride producten in de supermarkt de aankomende jaren alleen maar zal toenemen. Tegelijkertijd is het toevoegen van plantaardige producten aan vlees niet nieuw. Zo werd in het verleden zetmeel toegevoegd om de smaak of textuur van vlees te verbeteren.

De hybride producten bevatten gemiddeld 10,5 procent plantaardige componenten. In sommige gevallen kan dit aandeel oplopen tot wel 40 procent.

Supermarkten communiceren dit lang niet altijd. Vaak staan de plantaardige onderdelen enkel op de achterkant van producten in de ingrediëntenlijst vermeld, volgens Foodvalley.

Of dat mag is zeer de vraag, zegt Bernd van der Meulen, professor Europese voedselwetgeving aan de Universiteit van Kopenhagen. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft bepaald dat je moet kijken naar wat een redelijke, oplettende consument verwacht.

Als een product als vlees wordt gepresenteerd, verwacht die consument vooral vlees. Dat er iets aan is toegevoegd, is niet vreemd. Maar bij grote hoeveelheden vervanging, zoals 40 procent, kan dat anders liggen. "De beoordeling gebeurt steeds per geval. Er bestaan geen vaste richtlijnen. Maar als de totale indruk, zoals de naam, verpakking en presentatie, de verwachting van vlees wekt dan zit je op lastig terrein."

Foodvalley ziet voordelen van de hybride aanpak: plantaardige ingrediënten zijn minder belastend voor het milieu. Ook kan het gezondheidsvoordelen opleveren. Uit het onderzoek blijkt dat in 35 procent van de verrijkte producten meer vezels en minder vet zit.