Sporten gezond? Ja, maar doe het met mate, zeggen onderzoekers. Want heel intensief sporten kan risico's met zich meebrengen.

Steeds meer mensen sporten intensief.
Onderzoekers hebben een nieuwe richtlijn ontwikkeld voor sporters ouder dan 35 jaar.

Samen met Europese en Amerikaanse artsen onderzocht inspanningsfysioloog Thijs Eijsvogels van het Radboudumc hoe je als sporter moet omgaan met de gezondheidsrisico's. Zijn advies is om elke vijf jaar alles een keer te laten controleren. In Europa overlijden jaarlijks 1,7 miljoen mensen aan een hart- of vaatziekte. Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer 1 in Europa.

Aan de hand van de richtlijn kunnen sporters nu samen met hun arts een plan maken zodat ze actief kunnen blijven zonder hun gezondheid te riskeren. "Vroeger zei de dokter vaak: stop helemaal met sporten als je hartklachten hebt. Met deze richtlijnen kun je blijven sporten, maar wel veilig", legt Eijsvogels uit.

Want sporten is in principe gezond. Sporters leven gemiddeld drie tot zes jaar langer dan niet-sporters, vertelt hij. Toch zijn ze niet immuun voor hart- en vaatziekten. Sommige aandoeningen komen zelfs vaker voor bij sporters, zoals hartritmestoornissen en kransslagaderverkalking. Daar is nog geen wetenschappelijke verklaring voor.

Jens Olde Kalter, fanatieke sporter, misdaadjournalist en fitnesstrainer, weet dit uit eigen ervaring.“Ik fiets en schaats veel, doe aan vechtsport en voel me fit. Maar vanwege mijn familiegeschiedenis liet ik een CT-scan maken bij de cardioloog. Daaruit bleek dat ik kransslagaderverkalking heb." Zonder dit eigen initiatief was het waarschijnlijk pas veel later ontdekt, want een CT-scan krijg je niet zomaar. Hij denkt dat een nieuwe richtlijn daarom hartpatiënten zou kunnen helpen.

Zijn manier van sporten is veranderd sinds de diagnose. Wel let hij bij duursport op de intensiteit en omvang. "Ik sport niet minder, maar wel bewuster. Ik meet elke ochtend mijn hartslag, draag tijdens het sporten een hartslagmeter en laat regelmatig mijn bloed controleren. Een tocht van 200 kilometer schaatsen op topsnelheid doe ik niet meer. Op een gegeven moment neem ik gas terug. Ik ga niet meer stoer doen en maar door."

Sporters merken hartproblemen soms anders dan niet-sporters. Waar pijn op de borst bij de meeste patiënten een klassiek symptoom is, kan een sporter bijvoorbeeld plotseling zijn oude tempo niet meer halen bij het fietsen of last hebben van onverklaarbare krachtverlies. "Door gegevens van een sporthorloge te combineren met hoe iemand zich voelt, krijg je beter inzicht in mogelijke gezondheidsrisico’s", legt Eijsvogels uit.

Regelmatig testen blijft bovendien belangrijk: risicofactoren zoals cholesterol, bloeddruk en bloedsuiker kunnen eens in de vijf jaar worden gecontroleerd via de huisarts of een hartcheckpunt van de Hartstichting.

De nieuwe richtlijnen geven sporters en artsen houvast. Ze helpen risico's beter te herkennen, sportactiviteiten veilig aan te passen en gezond actief te blijven zonder dat klachten verergeren. "Het aantal mensen dat meedoet aan intensieve sportevenementen zoals marathons, wielerwedstrijden en fitnesscompetities zoals de hyrox neemt toe", zegt Eijsvogels. "Nu kunnen we hen veilig begeleiden."