Bijna 26.500 mensen hebben jaarlijks spoedeisende hulp nodig door de gevolgen van roken, vapen en snus. Dat blijkt uit een onderzoek dat in november werd uitgevoerd op bijna alle spoedeisende hulpen in Nederland. De onderzoekers waarschuwen dat het aantal in werkelijkheid nog hoger kan liggen, omdat in de studie alleen medisch stabiele patiënten zijn meegenomen.

De ziekenhuizen wilden in kaart brengen hoeveel patiënten op de spoedeisende hulp (SEH) binnenkomen met acute medische klachten die komen door het gebruik van nicotineproducten. In de 24 uur waarin de zogeheten VAP-ED-flashmobstudie werd gedaan, werd patiënten van 12 jaar of ouder gevraagd of ze een korte vragenlijst over hun nicotinegebruik wilden invullen.

In totaal werden 2061 vragenlijsten ingevuld, bijna de helft van het aantal patiënten dat die dag naar de deelnemende spoedeisende hulpen ging. Deze cijfers zijn doorberekend naar het totale aantal patiënten dat jaarlijks op de SEH belandt met nicotinegerelateerde klachten.

21 procent van de patiënten op de SEH gebruikte een nicotineproduct. Het grootste deel van hen rookte sigaretten: 86 procent. Bijna 10 procent was gebruiker van vapes en 9 procent rookte sigaren. Nog eens 5 procent gebruikte shag of snus, een tabakszakje dat gebruikers onder de bovenlip stoppen om zo nicotine binnen te krijgen.

Bij mensen met longklachten was een derde van de patiënten gebruiker van nicotine, zegt Nicole Kraaijvanger. Zij is arts op de spoedeisende hulp van het Leids Universitair Medisch Centrum en initiatiefnemer van het onderzoek. Ze noemt het "schokkend" dat 17 procent van de kinderen (12- tot 18-jarigen) die zijn onderzocht een nicotineproduct gebruikte.

Ze ziet dat de meeste jongeren beginnen met vapen en later vapes met andere tabak combineren. Volgens haar is de tabaksindustrie daar schuldig aan. Dat terwijl die beweert dat vapes zijn ontwikkeld zodat mensen stoppen met roken, zegt ze. "Maar je ziet juist dat mensen gaan roken doordat ze beginnen met vapes. Het is daarmee een opstartmiddel van tabak."

Met deze cijfers willen de onderzoekers beleidsmakers oproepen om in te zetten op preventie. Zo pleit Kraaijvanger voor een nicotinevrije generatie, waarbij mensen vanaf een bepaald geboortejaar nooit tabaksproducten kunnen kopen. Daarnaast vindt de SEH-arts dat de illegale verkoop van vapes met smaakjes als aardbei, watermeloen en perzik aan banden moet worden gelegd.